Döviz Kuru Tehlikeli Virajda

Döviz Kuru Tehlikeli Virajda

MMO ekim ayı sanayinin sorunları ve analizleri raporunu yayımladı. ‘Enflasyon ve döviz tehlikeli virajda’ başlığını taşıyan raporda, “80 sonrasında görülmemiş bir mal kıtlığı yaşanabilir” ifadeleri kullanıldı.

Makina Mühendisleri Odası (MMO) aylık “Sanayinin Sorunları ve Analizleri” raporu “Enflasyon ve Döviz Tehlikeli Virajda” başlığıyla yayımlandı.

“Türkiye ekonomisi, pandeminin ikinci çeyreğinde yaşadığı yüzde 10 dolayındaki sert gerilemenin ardından, üçüncü çeyrekte ucuz ve bol kredi, döviz fiyatına baskı gibi geçici kaldıraçlarla toparlandı.

Ancak, yılın son çeyreğine önemli kırılganlıklar taşındı” denerek başlanan raporda ekonomiye ve hükümete dönük güven bunalımının en önemli risk olduğu vurgulandı. Bu bağlamda yurttaşların altın ve dolar gibi güvenli saydığı liman arayışlarının rekor seviyelere ulaştığının altı çizilirken, bir yandan da geleceğe ilişkin tahminler sıralandı. İşte Sanayinin Sorunları ve Analizleri raporunun satır başları…

1- Hesapsız büyüme kırılganlıkları artırdı

2020’nin ikinci çeyreğini yüzde 10 dolayında küçülmeyle kapatan Türkiye ekonomisi, üçüncü çeyrekte zorlama unsurlarla, ucuzlatılmış ve genişletilmiş kredi hacmi, bastırılmış döviz kuru ile canlandırılmak istendi ve bu hesapsız ısınma, göreli bir büyüme yarattıysa da son çeyreğe önemli kırılganlıklar taşıdı. 2020’nin son çeyreğini oluşturan Ekim-Aralık döneminde ise büyüme yerine, yüzde 6 dolayında bir küçülme muhtemel görünüyor. Bu da 2020 yılının yüzde 2 küçülme ile tamamlanmasına yol açabilir. AKP rejiminin Orta Vadeli Program ya da YEP’te 2020 için öngördüğü hedef olan yüzde 0,3 ya da binde 3 büyümenin tutturulması pek mümkün görünmüyor.

2- İşsizlik bütün vahametini koruyor

Yüksek işsizlik, bütün vahametini koruyor. Resmi işsiz ya da dar tanımlı işsiz sayısı Temmuz’da 4 milyon 227 bin, işsizlik oranı ise yüzde 13,4 görünürken iş aramayan umutsuzlar ve eksik istihdamda olanlar dikkate alındığında, geniş anlamda işsiz sayısı 10 milyon 371 bine, gerçek işsizlik oranı da yüzde 29,1’e kadar yükselmiş durumda.

3- Güven bunalımı sorunları derinleştiriyor

Zorlanmış büyüme, bir yandan enflasyonu tetiklerken bir yandan da güvensizliği artırarak döviz fiyatlarında tırmanışa yol açtı. Tasarrufların dövize ve altına yönelişi ile birlikte döviz fiyatı kontrolden çıktı.

Altına sığınmanın yanında mevduat olarak dövizi seçme, bir başka güvenli liman arayışı. Bankalardaki döviz mevduatı 6 Ekim 2020 itibarıyla 156,2 milyar dolara ulaştı. Gerçek kişiler banka mevduatlarının yüzde 58,4’ünü döviz olarak tutuyorlar. Yastık altına çekilen döviz ve altının miktarı ise giderek artıyor. İktidara güvensizlikten kaynaklanan bu yöneliş sorunları derinleştiriyor.

4- Dış finansman sorunu büyüyor

İlk 8 ayda cari açık 26,5 milyar doları buldu. Bu açığın finansmanı için dış kaynak girişi olmadığı gibi, kayıt dışı sermaye çıkışı da yaşandı. Merkez Bankası rezervleri, tarihi boyutta, ilk 8 ayda 39 milyar dolar eritilmek zorunda kalındı.

5- 80 sonrasında dahi yaşanmamış kıtlık kapıda

Yılın son çeyreğindeki viraja, tırmanış halindeki sanayici fiyatları ile giren ekonomi, yılın kalan aylarında yüksek enflasyon ateşini yaşayacak. Sanayici fiyatları Ağustos ve Eylül aylarındaki sert artışlarını, önümüzdeki aylarda da sürdürecektir. Bunun, beraberinde özellikle dayanıklı tüketim mallarında hızlı artışlara yol açması kaçınılmaz görünmektedir.

Buna ek olarak iktidar, döviz fiyatlarının tırmanışını önleme araçlarını tüketmiş görünmektedir. TL faiz artışları da dövizi dizginlemede etkisiz kalmakta, özellikle içeride ve dışarıda güvensizlik, dövize, altına yönelişi ve bunların da yastık altına kaçış eğilimini artırmaktadır.

Tırmanışı durmayan döviz fiyatları, önümüzdeki günlerde birçok malın bulunmasını güçleştirebilir ve 1980’den bu yana görülmeyen mal kıtlıkları, yapılamayan ithalat nedeniyle yaşanabilir. Bu, değil AKP döneminde, 1980 sonrasında bunu yaşamamış toplum için, döviz yokluğu nedeniyle bulunamayan ilaç ve enerji başta olmak üzere çeşitli mal eksiklikleri memnuniyetsizliklerini hızla artıracaktır.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.