Hande Turan Abadan

Hande Turan Abadan

Utanma Duygusu Nedir?

İnsanın sosyal duygularını belirler bu utanma duygusu.

Üstelik bulunduğunuz ya da bulunduğumuz coğrafyaya ya da mensup olduğumuz dine göre de pek farklılık göstermez.

İnsan evladı, rezil olduğu ilan edilen bir şeyden utanç duyar.

İnsanoğlu rezil olandan geri durur.

Türkiye, Irak, Bangladeş, Polonya, Fransa, ABD ya da Rusya ve Çin’de rezil olan şey evrensel olarak rezildir.

Çünkü rezalet evrenseldir.

İdeolojisi, dini ve yahut coğrafyası yoktur.

Zaten de olmamalıdır.

Çünkü insan olmakla bir bakıma eş anlamlıdır.

İnsanoğlunun onuruyla eşdeğerdedir.

Rezalet ise rezalettir.

Konunun bir de psikiyatrik boyutu da vardır.

Onu da uzmanlarına bırakmakta ciddi bir fayda vardır.

Profesör Doktor Bengi Semerci’den azıcık alıntılarsam;

(…) Genellikle başkaları tarafından fark edilen, gözlenen davranışlar utanma duygusunu çok hızla ortaya çıkarır. Yapılan davranışın sosyal olarak kabul görmediğini fark ettiğiniz anda ilk tepki “Aslında bunu yapmak istememiştim.” olur ve oradan kaçma duygusu yaratır. Utanma duygusu o kadar büyük baskı yaratır ki, sonraki düşünceler genel olarak “utancımdan öldüm” ya da “yer yarılsaydı da içine girseydim” diye özetlenebilir. Aynı nedenlerle utanılan olaylara ilişkin anılar derinlere gömülmeye, hatırlanmamaya çalışılır. Çünkü her aklınıza geldiğinde ya da birisi hatırlattığı zaman aynı utanma duygusu, olay yeniymiş gibi tekrar yaşanır ( …)

Pekala ya bu duygudan mahrum olanlar?

Gelelim onlara çünkü o zaman devreye “yüzsüz”, “utanmaz”, arlanmaz” gibi sıfatlar girer.

Sıfatlar ise ismi niteler.

Aslında normalde yüzsüz”, “utanmaz”, arlanmaz kişiler toplumda yer bulamaz. Bu “yüzsüz”, “utanmaz” ve de “arlanmaz” kişiler dışlanır. Ya da dışlanırdı.

Çünkü bu kişilerin yine de yüzleri kızarırdı ve kendilerini bir biçimde ele verirlerdi… Eskiden.

Bakın Profesörümüz ne diyor:

“Utanma duygusu dile gelmese de, davranışlarla kendini gösterir. Hafif kızaran bir yüz, mahcup eğilen bir baş ve kaçırılan gözler, hızlanan kalp atışı utanmanın belirtisi olarak ortaya çıkar. Tüm duygularda olduğu gibi utanma duygusunun da, beynin belli bölgelerinde oluşan aktivitelerin bir sonucu olduğu araştırmalarla gösterilmiştir. Eğer utanma duygunuz olmadığını düşünüyorsanız beyninizin sağ yarı küresinde bulunan, anteriorcingulatecortex adı verilen bölgeniz diğer insanlardan küçük olabilir”.

Bir de aşırı utanma diye bir sorun var. Günümüzde pek de rastlanmasa da “aşırı utanma” da bir olgu.

Alıntıya devam:

“Utanma duygusu sosyal bir duygu olduğu için temelinde diğer insanların sizin davranışınızı nasıl değerlendireceği, yargılayacağı ve sizin hakkınızda ne düşünecekleri endişesi vardır. Yapılanın ardından, başkalarının düşündüklerini sandığınız her şey utancınızı arttırır”.

Ya da seçmenlerin.

Ya da insanların.

Ve belki de sizin…

Ama emin olun benim değil.

Önceki ve Sonraki Yazılar