Çin-Hindistan sınırında taşlı kavga

Dünya kamuoyu ABD’deki protestolar, Hong Kong konusu ve Çin ile ABD arasındaki gerilime yoğunlaşırken Çin-Hindistan sınırında da ilginç olaylar oluyor.

Tartışmalı sınır hattında geçen ay başlayan yol inşaatı iki taraf arasında taşlı gerilime yol açtı. Taşlı gerilim diyoruz, zira iki ülke arasındaki 3 bin 500 kilometrelik sınır hattıyla ilgili tartışmalar bitmedi; iki taraf “barış ve huzurun sürdürülmesi” konusunda anlaşma imzalayarak yaşanan anlaşmazlıklarda silah kullanmama sözü verdi. 1962 yılındaki kısa süreli Çin-Hindistan savaşından bu yana sınır hattında kurşun sıkılmadı.

ABD FIRSATI KAÇIRMAK İSTEMİYOR

ABD, Çin ile anlaşmazılığı en son Dünya Sağlık Örgütü ve Hong Kong konularına da taşırken, bu sınır anlaşmazlığından yararlanma girişiminde bulunmaktan da geri durmadı. Çin basınında göre, Çin ve Hindistan tarafındaki ortak çözüm anlayışının aksine “ABD’deki kimi siyasetçiler ise komşular arasında düşmanlık tohumları ekmeye hevesli gözüküyorlar”. Yorumlarda, “ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Çin'e sözde ‘saldırganca eylemleri’ nedeniyle parmak sallayarak önüne çıkan fırsatı değerlendirmeye çalışıyor. Benzer şekilde ABD Başkanı Donald Trump da taraflar arasındaki ‘hararetli sınır anlaşmazlığını’ çözmeyi teklif etti” ifadeleri kullanıldı.

Oysa iki tarafın tutumu ABD’den hayli farklı. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, bu nedenle tansiyonu düşürmek için genel durumu "istikrarlı ve kontrol altında" olarak nitelendirirken, Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Anurag Srivastava da "Çin ile sorunları barışçıl yoldan çözme konusunda hemfikiriz. Her iki taraf da gerginliklerin artmasının kimseye faydası olmayacağını biliyor" diye konuştu .

RUSYA ARABULUCU OLABİLİR Mİ?

Amerika'dan gelen kışkırtıcı tondaki açıklamaların aksine, Çin ile Hindistan arasındaki genel durum taraflar arasında tesis edilen iletişim kanallarının sayesinde istikrarlı ve kontrol edilebilir durumda. İki ülke, üçüncü tarafın katılımına gerek kalmadan istişare yoluyla kendi arasındaki sorunları çözebiliyor. Ancak Çinli yetkililere göre, üçüncü bir tarafa, bir arabulucuya ihtiyaç olması durumunda ABD’den önce Rusya var.

Çinli uzmanlar iki ülkenin en acil ihtiyacının milliyetçi duyguların kontrol altında tutulması olduğu görüşünde. Bu uzmanlar Washington'dan gelen Çin'e karşı daha sert davranılması açıklamalarının Hindistan'daki bazı siyasetçileri "ulusal gururu savunma" hedefiyle cesaretlendirmiş olabileceğine işaret ediyor. Bu "milliyetçi" çıkışlara örnek olarak da Hindistan'da akıllı telefonlardan Çin'e ait mobil uygulamaları silmek olarak gösteriyorlar.

Çin ve Hindistan’ın gerilimi artırmaları durumu daha karmaşık hale getirmekten başka bir şeye yaramaz. Şanghay İşbirliği Örgütü gibi dünya siyasetinde ağırlık merkezi olan bir örgütün döğüşünü hatırlamakta fayda var. Bu örgüt, ülkeler arasındaki sınır sorununun çözümü için Şanghay Beşlisi olarak yola çıkmıştı.

Önceki ve Sonraki Yazılar