Çin’in Kadın Yönetmenleri

Çinli yönetmen Chloe Zhao (Zhao Ting), “Göçebe” (İngilizce: Nomadland, Çince: Wu Yi Zhi Di) filmiyle Altın Küre’de En İyi Yönetmen ödülünü kazanan ilk Asya kökenli kadın ve Ang Lee’nden sonra bu ödüle layık görülen ikinci Çinli yönetmen oldu.

Beijing’de doğup büyüyen Chole Zhao, 16 yaşındayken Londra'da bir yatılı okula gitti. Amerikan kovboy filmlerinden etkilenen Zhao 18 yaşındayken, liseye gitmek için Los Angeles'a taşındı. ABD’ye geldikten sonra okul ve masraflarını karşılamak için New York’taki barlarda garson olarak çalıştı. Zhao, üniversiteden sonra master yapmak için New York Film Akademisi’ne (NYFA) girdi. Ünlü yönetmen Ang Lee de NYFA mezunudur. 

Çinli sinema yorumcularına göre, Zhao gibi bir yabancı için Amerikan film endüstrisinde hayatta kalmanın kurallarından biri de yerli ana akım kültürüne entegre olmaktır. Gerçek Amerikan hikayeleri hakkında film çekmeyi seçen Zhao, kendi kültüründen çok farklı olan marjinal insanların hikayesini anlatmayı tercih etti. Zhao’nun yönettiği ilk film "Songs My Brothers Taught Me” (2015), azınlıklara ve dezavantajlı gruplara odaklanarak ABD’deki Kızılderililerin yaşamlarını anlatır. Gerçek bir hikaye prototipi yaratmak için Zhao, daha önce tüm yıl boyunca Kızılderililerin yaşadıkları yerlere gidip hikayelerini dinleyerek esin almaya çalışmıştı.

Maliyeti sadece 100 bin ABD doları olan film, 68. Cannes Film Festivali'nde Altın Kamera Ödülü'ne aday gösterildi. Zhao bu filmle 24 Gotham Bağımsız Film Ödülleri’nde En İyi Kadın Yönetmen Ödülü’nü kazandı.

Jessica Brurder’in “Göçebe: Surviving America in the Twenty-First Century” adlı kitabından uyarlanan filmin başrolünde Oscarlı oyuncu Frances McDormand yer alıyor. David Strathairn’in de rol aldığı filmin diğer oyuncuları ise filme konu olan hayatı yaşayan gerçek kişilerden oluşuyor.

Filmdeki hikaye şöyle: Frances McDormand’ın canlandırdığı 60’lı yaşlarındaki Fern, Nevada kırsalında yaşamaktadır. Şehirdeki ekonomik çöküşten etkilenen Fern, neredeyse her şeyini kaybeder. Bu durumun ardından Fern artık karavanda yaşamaya başlayarak göçebe bir hayata geçer.

Zhao’nun filmleri kültürel farklılıkları aşarak marjinalleşmiş insanları gerçek ve doğal bir bakış açısıyla anlatıyor ve evrensel değerleri aktarıyor.

Zhao, “Umarım onların hikayeleri sayesinde kendi hayatınızı bulursunuz ve kendi hayat hikayenizin yazarı olursunuz” dedi. İster Zhao’nun yaşam deneyimi olsun, ister "Göçebe" adlı film, yaşam boyunca herkesin kendi kimliğini kazanması gerektiğini daha net bir şekilde anlamamızı tavsiye ediyor.

Yine Çinli sinema yorumcularına göre, Zhao’nun başarısı şüphesiz ki pek çok gence ilham verecek: Kendi yolunuza sadık kalırsanız mucizeler gerçekleşir.

KADIN YÖNETMENLER GİŞYE DAMGA VURUYOR

Zhao’nun başarısının yanı sıra, komedi oyuncusu Jia Ling'in ilk yönetmenlik denemesi olan “Merhaba, Anne” Çin’de yüksek bir gişe hasılatına imza attı. Tüm bunlara rağmen, dünyada kadın yönetmenlerin yalnızca 14 kez dünya düzeyindeki En İyi Yönetmen Ödülünü kazandıkları ve beyaz perdenin arkasındaki kadın film yapımcılarının sayısının erkeklere göre dörtte bir daha az olduğu bir gerçek. Ancak bu durum değişiyor.

2021 Çin geleneksel Bahar Bayramı sırasında film piyasasında büyük canlılık vardı. Jia Ling'in yönettiği “Merhaba, Anne”nin toplam gişe hasılatı 5 milyar 980 milyon yuanı bularak Çin sinema tarihinde gişe geliri listesinde 2. sıraya girdi ve kadın yönetmenlerin gişe geliri rekorunu yeniledi. Jia Ling gibi Çinli kadın yönetmenlerin başarıları, kamuoyunun kadın sinemacılara bir kez daha odaklanmasına fırsat sağladı.

Çin basınına göre, Çinli kadın yönetmenlerin ticari film alanındaki çalışmalarına bakıldığında, kadın yönetmenlerin sayısı, elde ettikleri gişe hasılatı ve yol açtığı sosyal tartışmalar son 20 yılda yükselişte. Çin’deki Endata Film Pazarlama Düşünce Kuruluşu’nun verilerine göre, 2010 yılında Çinli kadın yönetmen Xu Jinglei, "Dulala’nın Yükselişi" filmiyle 124 milyon yuanlık gişe geliriyle100 milyon yuan üzerinde gişe yapan ilk kadın yönetmen oldu. Bundan sonra Çin'de 100 milyon yuanı aşan gişe geliri kazanan yönetmenler listesinde toplam 12 kadın yönetmen yer aldı. Kadın yönetmenler tarafından bağımsız olarak yönetilen ve 100 milyon yuanlık gişe gelirini kazanan filmlerin sayısı da 14’ü buldu. 

Geriye bakıldığında, 2018 yılı kadın yönetmenlerin ticari filmler yönündeki performansı için çok kritik bir yıl. Liu Ruoying, Su Lun, Zheng Fenfen, Luo Luo ve Li Fangfang dahil toplam 5 kadın yönetmen, 100 milyon yuandan fazla gişe geliri kazanan yönetmenler listesinde yer aldı. Bu isimler, kadın yönetmenlerin ticari film piyasasındaki varlığını artırdı.

Listede yer alan kadın yönetmenlerin yapımları daha çok aşk ve komediye odaklansa da ifade etmek istedikleri oldukça farklı. "Dulala'nın Yükselişi", kadınların bağımsızlığına odaklanır ve güzellik, para ve yetenek sahibi bağımsız kadınları temsil eden "Dulala"yı toplumda takip edilen bir imaj olarak yaratır; romantik bir film olarak görünen "Beijing- Seattle Buluşması” ise evlilik dışı ilişkiler, yurtdışında çocuk doğurma ve LGBT gibi hassas konuları ele alıyor... Li Fangfang'ın "Sonsuza Kadar Genç" adlı yapımı, dört nesile ait ve Tsinghua Üniversitesi’nden mezun olanların kaderine odaklanır.

Çin basını, 100 milyon yuanlık gişe geliri kazanmış kadın yönetmenlerin yanı sıra, sosyal konularla ilgilenen ve farklı tarzlara sahip bir grup yeni nesil kadın yönetmen de sık sık film aracılığıyla seslerini çıkardığına işaret ediyor

Önceki ve Sonraki Yazılar