Tarihi Satarak Korumak

Çin’in başkenti Beijing’de yaşayanlar hem şehirlerinin 3 bin yıllık geçmişiyle övünürler, hem de şehir surlarının korunamamasından hayıflanırlardı. Beijing, ikinci, üçüncü çevre yoluyla altıncısına kadar suya düşen bir taşın çıkardığı dalgalar gibi büyüdü. Dev binaların sıradanlaştığı bu görüntünün ortasında adeta bir yaşayan müze vardır. Eski imparatorluk sarayı Yasak Kent ve Tiananmen Meydanı’nın civarında siheyuanlar, yani ortasında bir avlu yer alan, dört tarafı odalarla çevrili olan evler ve bu evleri birbirine bağlayan dar sokaklar, bilinen adıyla hutonglar şehrin tarihle bağını korur.

Hutonglar eski Pekinlilerin yaşam alışkanlıkları, örf ve adetleri ve kültürlerinin en iyi korunduğu mekanlar olarak kabul edilir. Seyyar satıcıların bağrışları, bıçak bileyicileri görenleri adeta zaman makinesine sokar. Hatta, Çinliler "Hutong'a girilmeden Beijing tanınmaz, hutonga girmeden Beijing’den dönenler, eli boş dönmüş olurlar" der. Bu nedenle hutong turları, Çin Seddi ve Yasak Kent’le birlikte Pekin’deki turizm şirketlerinin en önemli faaliyetleri arasındaydı

Beijing Belediyesi, 2008 Olimpiyat Oyunları öncesi hutonglardaki avluların onarılmasına yüklü bir ödenek ayırmıştı. 2008 Olimpiyat Oyunları’na tarihi bir imaj da sunmayı amaçlayan bu girişim 250 milyon yuana yani, yaklaşık 34 milyon dolara mal oldu. Hatta bu Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1949’dan sonra hutonglara yapılan en büyük yatırımdı. Hutonglar son yıllarda geleneklere sarılan yaşlıların yanı sıra, gelenekleri korumak isteyen yeni zenginlerin de tercihi oldu. Birçok kişi büyük paralar harcayarak eski evleri restore ettirdi, bazıları da ofis olarak kullanıyor.

YENİ TASLAK

Beijing Belediyesi, kısa süre önce şehrin tarihi ve kültürel koruma yönetmeliklerinin gözden geçirilmiş bir taslağını yayınlayarak tarihi binaların mülkiyetinin devredilip devredilemeyeceği veya mülklerin kiralanması konusunda kamuoyuna bilgi verdi.

Taslak, Beijing'deki tarihi ve kültürel blokların korunması için, nesnelerin korunmasına yönelik kapsamın genişletilmesi ve hiçbir kurumun veya bireyin önceden korunan nesnelere zarar veremeyeceği veya bunları sökemeyeceğinden emin olmak için bir ön koruma mekanizması oluşturulması da dâhil olmak üzere yeni şartlar ortaya koyuyor.

China Daily gazetesine göre, tarihi yerleri kiraya verme veya satma fikri, koruma fikriyle çelişiyor gibi görünüyor, ancak tarihi binaların makul şekilde kullanılması dünya çapında yaygın bir uygulamadır. Gazete “Avrupa'da yüzlerce hatta binlerce yıl öncesine ait pek çok tarihi yapının kapatılmak yerine hâlâ kullanıldığı ve yenilendiği bilinen bir gerçektir” diye yazıyor.

Çin'de de bazı ünlü antik kentler ve binalar sadece teşhir amaçlı değil, iş için kullanılıyor. Bu şekilde kullanılan tarihi binalar aslında daha iyi korunmuş durumda. Uzmanlar, eski yapıların korunmak için uzun süre kapatılmaması gerektiğini, bunun yerine onları iyi durumda tutmak için düzenli olarak kullanılması ve onarılması gerektiğini söylüyor. Öte yandan, bu binaların tarihi ve kültürel değeri, makul kullanımlarında ve gerçekle "bağlantılarında" daha tam olarak yansıtılabilir ve daha güçlü bir canlılık ortaya çıkarabilir.

Son tahlilde, devir ve kiralama işlemlerine izin vermek, tarihi binalara daha iyi koruma ve akılcı kullanım sağlamak ile geçerli kılınabilir. Tarihi binaların devredilmesine veya kiralanmasına izin vermek, korunmaları ve kullanımları için daha fazla esneklik sağlayabilir ve somut ihtiyaçlara uyumlarını en üst düzeye çıkarabilir. China Daily’nin yorumunda “Elbette tarihi yapıların devir ve kiralanmasına izin verilmesi bilimsel normlara ve yönetmeliklere dayanmalıdır” ifadesi yer alıyor.

Önceki ve Sonraki Yazılar