Prof. Dr. Ahmet İnam

Prof. Dr. Ahmet İnam

Muhalif Olmak

Kendine aydın diyen okuryazarlarımız, sık sık muhaliflikleriyle övünürler. Balkanların ve Kıbrıs Türk Kesiminin en büyük muhalifleri onlardır. Onlardır, kül yutmayan, itiraz eden, hiçbir şeyi beğenmeyen. Etraflarında şişmiş egolarını besleyen hayranları, internette yazılarını huşû içinde okuyanların hazırladığı övgü dolu sayfalar, bu yüce muhalifleri dolduruşa getirirler durmadan: "Yüce muhalif, ne olur kız, bağır çağır, meydan oku, posta at otoritelere. Ne güzel de küfrediyorsun, bak adama nasıl da yapıştırdın, sesi sedâsı çıkmıyor artık."  Güzel Anadolu’m, muhalif dolusun muhalif. İşte bundan dolayı düzenin hiç değişmiyor!

Nasıl bir muhalefet? Düşünelim. Bir çocuk, yıllarca babasıyla çatışır, kavga eder, eleştirir durur onu. Sonra bir bakar ki aynaya, yaş kemâle erince; aynadan babası kendisine bakıyor.

Nasıl bir muhalefet? Gazetede köşesi olup da "muhalefet yapmayan" bir yazar olabilir mi? Düzeni savunsa bile, baştaki yönetimi alkışlasa da, "özgürlükten", "demokrasiden" yana mücadele ettiğini iddia ederek, bu temel değerlere karşı olanların kurdukları güç odaklarına açtığı savaşla o da kendi düşüncelerine karşı olanlara yaptığı muhalefetle bir anlamıyla muhaliftir.

Düzenin güçlenmesini savunan muhalefet diye bir muhalefet var. Düzen, varlığını sürdürmek için muhaliflerine ihtiyaç duyar. Görünüşte muhalif, kripto (gizli) düzen savunucuları var. Bu kripto savunucu olup da görünüşte muhalif olanların, kripto muhalif olup da görünüşte savunucu olanlarla karşılaşması ilginç olabilir. 

Muhalefet yapmayı bilmediğimizde düzeni savunmuş, düzeni savunmayı bilmediğimizde muhalefet yapmış oluruz. Muhalefet olmak, yaptığını sandığı ile yaptığı arasındaki farkı fark etmekle başarılabilir. Elbette salt karşı çıkmakla muhalefet olunmaz. Gürültü çıkarmak, ona buna laf atmak, salt tartışma yaratmak, dikkat çekmek için toplumun duyarlı olduğu değerlere saldırmak… Muhalefet yapmak bu demek değildir.

Düşündüremiyorsanız, muhalefet yapmış olmazsınız. Sizi dinleyen ya da okuyanları sürekli olarak duygusal açıdan kışkırtmak, onları sokaklara dökmek, öfkeye boğmak, onlarda nefret ve hınç duyguları uyandırmak muhalefet yapmak değildir.

Elbette, kızdırmanın, kışkırtmanın, çileden çıkartmanın, hakaret etmenin muhalefet yapmakla ilgisi yoktur. "Ona iktidarı dar edeceğim, iktidarını burnundan fitil fitil getireceğim." Muhalefet etmek, iktidarı sürekli rahatsız ederek çalışmaz hâle getirmek midir? Muhalif sürekli olarak iktidarla didişir mi? Yanıtınız evet ise, peki ne adına didişir? İktidarı almak için mi? Peki, neden iktidarı almak ister? Gücü, yetkiyi, zengin olmayı istediği için mi?

Bu sorular ışığında en azından iki ayrı muhalefet biçimini birbirinden ayırmak gerekir. İlki sadece, ne pahasına olursa olsun iktidarı elde etmeyi amaçlayan muhalefettir. Bir bölük köşe yazarının ve yazarçizerin muhalefetinin böyle olduklarını düşünüyorum. Bu profesyonel muhaliflere sorduğunuzda ne iş yaptıklarını, dışlarından olmasa bile, içlerinden "muhalefet memuru" olduklarını söyleyebilirler. Muhalefet olarak iktidara hizmet etmek. Muhalefet olarak düzenin devamını sağlamak. Muhalefet olarak, sığ düşünüp, cahil kalarak, bu düzende yaşayanların düşünce ve bilgi ufkunu açmak yerine, onları sürü insanı hâline getirmeye hizmet etmek. Yine bu gruba giren açıkgöz, çıkarcı politikacı tipini unutmayalım. Onlar sadece iktidar olmak isterler. İktidar olmayı başaramadıkları için muhaliftirler. Belli projeleri, ülkenin geleceği konusunda bilgi ve deneyimle yoğrulmuş görüşleri yoktur.

İkinci öbekteki muhalif, ülke insanlarının insanı insan kılan evrensel ahlak ve estetik değerleri yaşaması için, düzenin kemikleşmiş, yozlaşmış değerlerini, kokuşmuş anlayışlarını sarsmaya çabalayan biridir. O, bakış açısının, inançlarının, aşkla bağlandığı insan anlayışının gereği olarak muhaliftir. Söylemek istedikleri, karşı çıktıkları olduğu için muhaliftir. Düzendeki haksızlığı, eşitsizliği, yolsuzluğu, zevksizliği, sığlığı, çirkinliği, akılsızlığı gördüğü için muhaliftir. Hayatı, uğruna canını bile verebileceği değerleriyle yaşadığı için. İnsana, dünyaya, evrene söyleyeceği sözü olduğu için…

Muhalif olmak için muhalif olmanın düzene katkısı olabilir ancak. Muhalif, ülke insanının gözünü açan, ufkunu genişleten, onu yaşadığı hayatın düzeni konusunda düşündürüp, onun sorgulamalar, giderek araştırmalar yapmasını sağlamaya çabalayan acar bir insandır.

Önceki ve Sonraki Yazılar