Prof. Dr. Yasin Ceylan

Prof. Dr. Yasin Ceylan

Ahlak Dersi

Ahlak konusunda düzenlenen bir konferansta, ahlak konusunun teorik bir mesele olmadığını, öğrenciler yönünden, bir coğrafya öğretmeninin erdemli davranışlarıyla, ahlak dersini veren öğretmenden daha etkili olabileceğini söyledim.

Hoş bir rastlantı, salondaki dinleyiciler arasında, bir coğrafya öğretmeni de varmış. Konuşma bitince gelip beni kutladı.

Ahlak konusu değerler, davranışlar ilişkisidir. Teorisi olabilir. Ama bir ders olarak konulamaz. Bunu, ahlak dersi öğretmeni + ahlak dersi + öğrenci üçleminden anlıyoruz. Bu dersi veren öğretmen pek itibar görmez. Derse konu olan kavram ve değerler ciddiye alınmaz. Öğrenciler ise hem öğretmeni hem de konuları pek takmaz.

Yanlışlıklardan biri de, bu dersin bir İlahiyatçı tarafından, dinin bir parçası olarak verilmesidir. Dini kavram, ibadet ve diğer dinsel pratikler bağlamında ahlak konusunun işlenmesi, ahlaka büyük zarar vermiştir. Dinler, ahlak normlarını sahiplenerek kendi anlamsız (metafizik) inançlarını meşrulaştırmak istemişlerdir. Sanki bu inançlar, hatta ibadetler olmazsa ahlak da olmaz gibi bir kanaat yerleştirmeye çalışmışlardır. Bunu yaparak ahlaka büyük zarar vermişlerdir.

Ahlak evrensel normlardan oluşur. Her kültürde vardır. Dinlerle, inanç sistemleriyle, ideolojilerle hiç bir alakası yoktur. Ahlak dersinin din adamları veya din eğitimi almış İlahiyat mezunları tarafından verilmesi, büyük bir hatadır.

Ahlak konusu, aynı zamanda bir sosyal davranış konusudur. Ahlak normuna uygun bir davranışın analizi, öğrenciye fazla bir şey vermez. Öğrenci, norma uygun bir eylemi bizzat görmeli, üzerinde düşünüp bundan ders çıkarmalıdır.

Ahlak, yüceltilmiş, kutsanmış bir kişiliği taklit etmekle de başarılamaz. "Şöyle davranan, bu eylemlerde bulunan bu şahsın yaptıklarının aynısını, siz de yapın ahlaklı olursunuz" klişesi, fevkalade yanlış bir yöntemdir. Çoğu ahlak dersi öğretmeni, bu sakat yöntemi uygular.

Son olarak şunu diyebilirim: Bugün sosyal ilişkilerde, siyasette, ekonomide, dış ilişkilerde, devlet mekanizmasının ta merkezinde, yaşadığımız problemlerin, hepsinin temelinde, ahlak krizi vardır.

Bunun en bariz karinesi, herkesin ahlaktan söz etmesi, birbirlerine ahlakı tavsiye etmesidir.

Önceki ve Sonraki Yazılar