Prof. Dr. Yasin Ceylan

Prof. Dr. Yasin Ceylan

Kültürler ve İnsan

İnsan hangi kültürde doğmuşsa, o kültürün insanıdır. Her kültür bir dünya görüşü sunar. Birey, kültürün sağladığı kavram ve değerlerle doğaya ve insanlara bakar.

Kültürler farklıdır. Kimisi insana daha geniş özgürlük alanı bırakırken, diğer kimisi, bu alanı kısıtlar. Kültürün dili de ayrı bir hadisedir. Medeniyet yüklenmiş dillerin büyük avantajları vardır. Bilim dili haline gelmiş bir dil, içinde bulunduğu kültürü, fevkalade zenginleştirecektir.

Bir de kültürdeki temel, demirbaş değerler söz konusudur. Bir kültürde en değerli, en kutsal şey nedir? Temel değerler, kişinin kendisiyle dış dünya, kedisiyle diğer insanlar karşısında, bir kıymetlendirme işlevini sağlar.

Diyelim bir kültürde en kıymetli şey tanrıdır. O zaman tanrıya yakın olan şeyler veya bu iddiada bulunan kimseler değer kazanır.

Diyelim bir kültürde maddi şeyler, en kıymetli şeylerdir. Vatan, bayrak gibi. O zaman insanlar, kıymetlenmek için kendilerini bu değerlere feda ederek, kıymet kazanacaklardır.

Diyelim bir kültürde en kıymetli şey, insanın kendisidir. Bu insandan kasıt, bir aziz veya milli kahraman değil, sokakta yürüyen herhangi bir insandır.

Şimdi, kendimize soralım: Hangi kültürde yaşarsak, yeteneklerimizi daha nitelikli hale getirebiliriz? Hangi kültürde yaşarsak daha erdemli olma şansımız var?

Bana, ta baştan seçme imkânı verilseydi, ilk iki kültürde yaşamayı tercih etmezdim. İnsanın kendisini, tepede tutan kültürü, tercih ederdim. Çünkü insan, kendisini, kıymetlilerin en kıymetlisi olarak görebilir. Buna bir engel yoktur. Tanrıyı, vatanı, benden daha aziz sayan bir kültürde yücelemem, değer kazanamazdım. Kendimi benden daha değerli şeyler altında ezilmiş görürdüm.

Şimdi, biz bu kültür farkını, kültürlerdeki demirbaş değerler farkını, ülkelerin iç ve dış politikalarında da görüyoruz.

Tanrı merkezli kültürlerde, binlerce insan tanrı uğruna ölmüş veya öldürmüş ise bunun fazla önemi yoktur. Yeter ki tanrı sağ olsun. Her şey ona feda.

Vatan, bayrak merkezli, aziz, kahraman merkezli kültürlerde, binlerce, hatta milyonlarca insan ölsün veya öldürsün, önemli değildir. Yeter ki, vatan sağ olsun, bayrak dalgalansın!

İnsan merkezli kültürde ise insan kurban edilmişse, her şey bitmiştir. Geride kalan hiçbir şeyin kıymeti kalmamıştır.

Çünkü tüm kıymetler insanla kaimdir. İnsan yoksa her şey yoktur.

Önceki ve Sonraki Yazılar